امرالله صالح، معاون پیشین ریاستجمهوری افغانستان، ادعا کرده است که شماری از مقامهای کنونی طالبان در گذشته با نهادهای استخباراتی حکومت پیشین همکاری داشته و اطلاعات شبکههای این گروه را در اختیار آنان قرار داده بودند. او همچنین گفته است که اعضای طالبان هنگام بازجویی برخلاف مواضع امروزیشان، از اقدامات خود ابراز پشیمانی میکردند و خواستار بخشش میشدند.
صالح در یادداشتی نوشته است که در سالهای درگیری با طالبان، با شمار زیادی از اعضای میانی و شماری از فرماندهان ارشد این گروه در جریان بازجوییها گفتوگو کرده است.
به گفته او، افرادی که بازداشت میشدند، در برابر بازجویان، سارنوالان و قاضیها از رفتار گذشته خود اظهار ندامت میکردند و میگفتند که میخواهند در آینده برای افغانستان مفید باشند.
معاون پیشین ریاستجمهوری افغانستان مدعی شده است که رفتار این افراد در بازداشت با تصویری که اکنون از شجاعت و مقاومت خود در شبکههای اجتماعی ارائه میکنند، تفاوت زیادی داشت.
او نوشته است: «همه بدون استثنا اظهار ندامت میکردند. همه بدون استثنا طلب عفو و بخشش میکردند.»
صالح در ادامه تأکید کرده است که در دوران مسئولیت خود به شکنجه جسمی باور نداشت و معتقد بود که با صبر، دقت و توجه به جزئیات میتوان بدون توسل به خشونت، از متهمان اطلاعات به دست آورد.
روایت صالح از آزادی یک قاضی طالبان به دستور کرزی
معاون پیشین ریاستجمهوری افغانستان در بخش دیگری از یادداشت خود، ماجرای بازداشت و آزادی فردی به نام مولوی شهابالدین، از باشندگان ولایت ارزگان و قاضی پیشین طالبان، را روایت کرده است.
به گفته صالح، او هنگام بررسی پروندههای امنیتی متوجه شد که مولوی شهابالدین، مردی سالخورده، در بازداشت به سر میبرد و دستور داد او را برای گفتوگو نزدش بیاورند.
صالح نوشته است که به دلیل مشکل شنوایی این فرد، نخستین دیدار نتیجهای نداشت، اما پس از فراهمشدن وسیله شنوایی و لباس مناسب، بار دیگر با او گفتوگو کرد.
به روایت صالح، مولوی شهابالدین عضویت خود در دستگاه قضایی طالبان را انکار نکرد و توضیح داد که در منطقهای بهعنوان قاضی فعالیت داشته که پیش از حاکمیت طالبان، حتی در دوره ظاهرشاه، قاضی نداشته است.
صالح گفته است که پس از این دیدار، پیشنهاد آزادی او را به حامد کرزی، رئیسجمهور وقت افغانستان، ارائه کرد.
به گفته او، کرزی خواستار دیدار مستقیم با این قاضی پیشین طالبان شد و در نشستی که حنیف اتمر، وزیر داخله وقت، نیز حضور داشت، با او گفتوگو کرد.
صالح نوشته است که کرزی از مولوی شهابالدین خواست درباره وضعیت کشور به او مشورت بدهد.
به روایت او، این قاضی پیشین طالبان در پاسخ گفت: «بدون ترس قانونی را که تو را رئیسجمهور ساخته است تطبیق کن. وضعیت بهتر میشود.»
صالح افزوده است که حامد کرزی این پیشنهاد را پذیرفت و در پایان دستور بستهشدن پرونده و آزادی مولوی شهابالدین را صادر کرد. به گفته او، رئیسجمهور وقت همچنین مقداری پول و امکانات در اختیار این فرد گذاشت تا به خانهاش بازگردد.
ادعای همکاری استخباراتی مقامهای کنونی طالبان
امرالله صالح در بخش دیگری از یادداشت خود مدعی شده است که یک یا دو نفر از معاونان کنونی بخش امنیتی طالبان در دورههای مختلف با استخبارات حکومت پیشین همکاری داشتهاند.
او ادعا کرده است که این افراد اطلاعات مربوط به شمار زیادی از شبکههای طالبان را در اختیار نهادهای امنیتی حکومت جمهوری قرار داده بودند.
صالح گفته است که اسناد این همکاریها موجود است و گاهی با شنیدن اظهارات مقامهای کنونی طالبان، به انتشار نسخهای از اسناد مربوط به همکاری آنان فکر میکند، اما تاکنون از این اقدام خودداری کرده است.
او همچنین مدعی شده است که طالبان نه از راه پیروزی کامل نظامی، بلکه در نتیجه توافق دوحه و تحولات پس از آن بر افغانستان مسلط شدند.
صالح گفته است که نیروهای طالبان تا آخرین مراحل جنگ، در برخی مناطق از جمله ولایت خوست، کنترل سرزمینی نداشتند.
معاون پیشین ریاستجمهوری افغانستان در پایان تأکید کرده است که در دوران حکومت پیشین، از لحظات بازجویی و درخواست بخشش اعضای بازداشتشده طالبان فیلمبرداری نمیشد، زیرا به گفته او، حفظ کرامت انسانی بازداشتشدگان اهمیت داشت.
ادعاهای صالح درباره همکاری استخباراتی برخی مقامهای کنونی طالبان و جزئیات بازجوییها تاکنون بهگونه مستقل تأیید نشدهاند. او در این یادداشت نام مقامهایی را که مدعی همکاری آنان با استخبارات حکومت پیشین است، افشا نکرده و اسناد مورد اشاره را نیز منتشر نکرده است.