وژمه بهار، هنرپیشه سینمای افغانستان، از حضور کمرنگ بازیگران افغان، بهویژه زنان، در فلمهایی که درباره تاریخ، فرهنگ و وضعیت مردم افغانستان ساخته میشوند، انتقاد کرده و خواستار فراهمشدن فرصتهای عادلانه برای هنرمندان کشور شده است.
بهار در یادداشتی نوشته است که سالها فعالیت در عرصه تیاتر و سینما، او را با یکی از چالشهای جدی هنرمندان افغانستان روبهرو کرده است؛ چالشی که به گفته او، به نادیدهگرفتن بازیگران افغان در آثار سینمایی مرتبط با کشورشان برمیگردد.
این هنرپیشه با اشاره به تولید فلمهایی درباره رنج مردم افغانستان، محدودیتهای زنان و شرایط زندگی زیر حاکمیت طالبان گفته است که با وجود پرداختن این آثار به سرنوشت افغانها، در بسیاری از آنها فرصت کافی برای حضور هنرمندان افغانستان، بهویژه زنان بازیگر، فراهم نمیشود.
بهار این وضعیت را تناقضآمیز خوانده و تأکید کرده است که زنان افغان باید بتوانند در روایت داستانها و تجربههای زندگی خود نقش مستقیم داشته باشند.
او نوشته است که ایفای نقش یک شهروند افغان تنها با پوشیدن لباس محلی، تغییر ظاهر یا تقلید لهجه امکانپذیر نیست، بلکه به شناخت عمیق از زبان، فرهنگ، تاریخ، رفتارها و تجربههای زندگی مردم افغانستان نیاز دارد.
این هنرپیشه همچنین از برخی سینماگران افغان انتقاد کرده است که به گفته او، در پروژههای مرتبط با افغانستان از بازیگران غیرافغان استفاده میکنند و برای زنان هنرمند افغان فرصتی در نظر نمیگیرند.
بهار افزوده است که برخی سینماگران، کمبود بازیگران زن حرفهای در افغانستان را دلیل چنین انتخابهایی عنوان میکنند، در حالی که به باور او، رشد بازیگران به فرصت، تجربه، آموزش و حمایت نیاز دارد.
او با طرح این پرسش که «مگر بازیگر چگونه ساخته میشود؟» تأکید کرده است که نمیتوان از کمبود هنرمندان حرفهای شکایت کرد، اما همزمان فرصت حضور و پیشرفت را از آنان گرفت.
وژمه بهار در بخش دیگری از یادداشت خود، سکوت رسانههای افغانستان در برابر این موضوع را نیز مورد انتقاد قرار داده است.
به گفته او، رسانهها بهجای تمرکز بیش از حد بر موضوعات زودگذر، باید به مسائلی بپردازند که با آینده سینما، فرهنگ و هویت هنری افغانستان ارتباط مستقیم دارند.
این هنرپیشه هشدار داده است که ادامه بیتوجهی به هنرمندان افغان میتواند در درازمدت به تضعیف هویت فرهنگی و هنری کشور منجر شود.
او همچنین به مشکلات ساختاری سینمای افغانستان اشاره کرده و گفته است که سالها جنگ، محدودشدن فرصتهای تولید فلم و مهاجرت هنرمندان، وضعیت سینماگران افغان را دشوارتر ساخته است.
بهار افزوده است که در خارج از افغانستان نیز نهاد قدرتمند و مشخصی برای دفاع از حقوق و جایگاه هنرمندان افغان وجود ندارد.
او از شماری از افرادی که خود را نماینده یا مدافع جامعه سینمایی افغانستان معرفی میکنند نیز انتقاد کرده و گفته است که برخی از آنان با وجود حضور در پروژههای سینمایی بهعنوان مشاور فرهنگی و اجتماعی، درباره سهم واقعی هنرمندان افغان سکوت اختیار کردهاند.
این هنرپیشه از کارگردانان، تهیهکنندگان، سینماگران و رسانههای داخلی و بینالمللی خواسته است موضوع مشارکت هنرمندان افغان در تولیدات سینمایی مرتبط با افغانستان را جدی بگیرند.
بهار تأکید کرده است که انتخاب بازیگران باید براساس استعداد و شایستگی هنری صورت گیرد، اما شناخت فرهنگی، زبان و تجربه زیسته افراد نیز نباید نادیده گرفته شود.
او در پایان یادداشت خود نوشته است که هنرمندان افغان تنها موضوع فلمها و روایتهای دیگران نیستند، بلکه باید فرصت داشته باشند خودشان داستان زندگی، تاریخ، فرهنگ و آینده سرزمینشان را روایت کنند.
وژمه بهار با انتقاد از ادامه این وضعیت پرسیده است که تا چه زمانی دیگران درباره افغانستان داستان خواهند ساخت، بدون آنکه هنرمندان افغان در روایت سرنوشت و هویت خود سهم واقعی داشته باشند.