اظهارات یکی از اعضای طالبان درباره پیدا کردن همسر افغان برای اسنیکو، یوتیوبر امریکایی، واکنشهای انتقادی شماری از فعالان حقوق زنان، چهرههای سیاسی و کاربران شبکههای اجتماعی را برانگیخته است. منتقدان این سخنان را توهین به کرامت زنان افغانستان و نشانهای از نگاه ابزاری طالبان به آنان توصیف کردهاند.
اسنیکو، چهره شناختهشده امریکایی در شبکههای اجتماعی که بهتازگی به افغانستان سفر کرده است، ویدیویی از گفتوگوی خود با یکی از اعضای طالبان منتشر کرده که در آن موضوع ازدواج او با یک دختر افغان مطرح میشود.
در این ویدیو، عضو طالبان با خنده به اسنیکو میگوید که شمار زیادی از دختران افغانستان ازدواج با او را مایه افتخار میدانند. او همچنین پیشنهاد میکند که اگر این یوتیوبر امریکایی بخواهد در افغانستان ازدواج کند، برایش همسر پیدا خواهند کرد.
انتشار این گفتوگو با انتقادهایی همراه شده است. شماری از کاربران و فعالان حقوق زنان میگویند چنین اظهاراتی بدون در نظر گرفتن رضایت و حق انتخاب زنان، آنان را به افرادی تبدیل میکند که گویا دیگران میتوانند درباره ازدواجشان تصمیم بگیرند.
سمیرا حمیدی، از سازمان عفو بینالملل، نیز این رفتار را به معنای برخورد مالکانه با زنان افغانستان دانسته است.
به گفته او، سخنان عضو طالبان چنین تصوری ایجاد میکند که گویا دختران افغان دارایی شخصی اعضای این گروه هستند و میتوان آنان را به افراد خارجی پیشنهاد کرد.
حمیدی افزوده است که در دو دهه زندگی خود در افغانستان، چه در دوره جمهوریت و چه هنگام حضور نیروهای خارجی، با چنین نمونه آشکاری از تحقیر زنان و دختران روبهرو نشده بود.
لینا روزبه، خبرنگار، در واکنش به این ویدیو تأکید کرده است که زنان و دختران افغانستان انسانهایی دارای حق انتخاب و کرامتاند و هیچ فرد یا گروهی حق ندارد آنان را به دیگران پیشنهاد کند.
او با اشاره به موارد ازدواج اجباری زنان با اعضای گروههای جهادی خارجی در گذشته، از رهبر طالبان خواسته است که به شأن و حقوق زنان افغانستان احترام بگذارد.
جانزیب ویسا، فعال رسانهای، نیز گفته است که دختران افغان نباید به ابزاری برای معامله، سرگرمی چهرههای مشهور اینترنتی یا تبلیغات سیاسی تبدیل شوند.
ویسا در شبکه اجتماعی اکس با انتقاد از محدودیتهای طالبان نوشته است که این گروه طی بیش از پنج سال گذشته، دختران را از آموزش، آزادی و حقوق اساسی محروم کرده است؛ در حالی که برخی یوتیوبرهای خارجی با نادیده گرفتن مشکلات زنان افغانستان، به ارائه تصویری مثبت از طالبان کمک میکنند.
اسنیکو در روزهای اخیر به افغانستان رفته و بخشهایی از سفر خود به کابل را از طریق پخش زنده و ویدیوهای شبکههای اجتماعی با دنبالکنندگانش شریک کرده است.
او در جریان این سفر با شماری از اعضا و چهرههای طالبان، از جمله انس حقانی، دیدار داشته و ویدیوهایی از گفتوگوهای خود با آنان منتشر کرده است.
سفر این چهره امریکایی در حالی صورت گرفته که طالبان پس از بازگشت به قدرت در اگست ۲۰۲۱، محدودیتهای گستردهای بر زندگی زنان و دختران افغانستان وضع کردهاند.
دختران از ادامه آموزش بالاتر از صنف ششم محروماند، دروازههای دانشگاهها به روی زنان بسته شده و محدودیتهای شدیدی بر اشتغال و حضور آنان در عرصههای عمومی اعمال میشود.
افغانستان تحت حاکمیت طالبان تنها کشوری است که در آن دختران و زنان از آموزش متوسطه و تحصیلات عالی بهصورت سراسری محروم شدهاند.
در سالهای اخیر، سفر شماری از یوتیوبرها و چهرههای خارجی به افغانستان و انتشار ویدیوهایی از وضعیت امنیتی و زندگی روزمره در این کشور، بحثهایی را درباره نحوه بازنمایی حاکمیت طالبان در شبکههای اجتماعی ایجاد کرده است.
منتقدان میگویند در حالی که برخی بازدیدکنندگان خارجی میتوانند آزادانه سفر کنند، تصویربرداری داشته باشند و با مقامهای طالبان دیدار کنند، زنان افغان همچنان با محدودیتهای گسترده در آموزش، کار و حضور اجتماعی روبهرو هستند.
آنان تأکید دارند که برخورد محترمانه با زنان و به رسمیت شناختن حق انتخاب آنان باید در عمل نشان داده شود، نه اینکه درباره زندگی و ازدواجشان بدون حضور و رضایت خود آنان سخن گفته شود.
با این حال، از ویدیوی منتشرشده روشن نیست که اظهارات عضو طالبان تا چه اندازه جدی بوده یا در فضای شوخی مطرح شده است. آنچه واکنشهای گسترده را برانگیخته، نحوه سخن گفتن درباره زنان افغان و حق تصمیمگیری آنان درباره زندگی شخصیشان است.