سید نقی عباس کیفی، استاد دانشگاه بیهار هند، میگوید که با وجود کاهش چشمگیر نفوذ تاریخی زبان فارسی در این کشور، این زبان همچنان در بیش از ۱۵۰ دانشگاه هند آموزش داده میشود و هزاران اثر فارسی از نویسندگان هندیتبار بهجا مانده است.
آقای کیفی در گفتوگو با یک رسانهای خصوصی گفت که شبهقاره هند در گذشته یکی از مهمترین مراکز گسترش زبان و ادبیات فارسی بود، اما جایگاه این زبان در دوران معاصر تغییر کرده و فعالیتهای مرتبط با آن بیشتر به دانشگاهها و مراکز پژوهشی محدود شده است.
او با اشاره به پیشینه تاریخی فارسی در هند گفت که این زبان برای نزدیک به ۷۰۰ سال در بخشهای حکومتداری، امور اداری، آموزش، علم و ادبیات نقش برجستهای داشت.
به گفته این استاد دانشگاه، پایان حاکمیت گورکانیان، تسلط بریتانیا بر هند و سپس تقسیم شبهقاره به هند و پاکستان، از عوامل مهم کاهش نفوذ زبان فارسی در این منطقه بودهاند.
کیفی معتقد است که سیاستهای فرهنگی حکومت استعماری بریتانیا نیز در تضعیف جایگاه فارسی نقش داشت؛ زیرا این زبان در آن دوره یکی از ابزارهای اصلی ارتباط فرهنگی، علمی و ادبی میان جوامع مختلف شبهقاره به شمار میرفت.
او افزود که روند کاهش استفاده از فارسی، بهویژه در یک قرن گذشته، شدت گرفته و این زبان بهتدریج موقعیت پیشین خود را در ساختارهای رسمی و اجتماعی هند از دست داده است.
با این حال، این استاد دانشگاه تأکید کرد که آینده زبان فارسی در هند را ناامیدکننده نمیداند و ادامه تدریس آن در بیش از
آقای کیفی در بخش دیگری از این گفتوگو به نقش زبان فارسی در شکلگیری و گسترش زبانهای شبهقاره پرداخت.
او گفت که زبانهای مختلف هند در طول تاریخ از فارسی تأثیر پذیرفتهاند، اما این تأثیر در زبان اردو بیش از دیگر زبانها دیده میشود.
به گفته او، حضور چندصدساله فارسی در ساختارهای اداری، فرهنگی و ادبی هند سبب شده است که واژهها، اصطلاحات و سنتهای ادبی فارسی همچنان در زبانها و فرهنگ این کشور حضور داشته باشند.
این استاد دانشگاه همچنین گفت که هند از نظر نگهداری نسخههای خطی فارسی، بزرگترین مرکز در جهان به شمار میرود.
او افزود که کتابخانهها، آرشیفها و موزیمهای هند مجموعههای گستردهای از آثار خطی فارسی را در اختیار دارند که بخشی از میراث مشترک فرهنگی و ادبی این منطقه محسوب میشوند.
کیفی شمار کتابهای فارسی منتشرشده به قلم نویسندگان هندیتبار را بیش از ۵۰۰ هزار عنوان اعلام کرد و گفت که بسیاری از آثار دیگر هنوز شناسایی و فهرستبرداری نشدهاند.
به گفته او، به همین دلیل ارائه آمار دقیق از تمام آثار فارسی موجود در هند دشوار است.
زبان فارسی در طول چندین قرن، جایگاه مهمی در دربارها و حکومتهای شبهقاره داشت و در گسترش روابط فرهنگی، تولید آثار ادبی و شکلگیری سنتهای علمی این منطقه نقش ایفا کرد.
هرچند فارسی امروز دیگر جایگاه رسمی و گسترده گذشته را در هند ندارد، اما به گفته کیفی، ادامه آموزش دانشگاهی و وجود مجموعههای بزرگ آثار مکتوب نشان میدهد که میراث این زبان همچنان بخش مهمی از تاریخ فرهنگی هند است.