شماری از چهرههای سیاسی و رهبران جبهههای مخالف طالبان، پیشنهاد ملا هبتالله آخندزاده برای بازگشت به افغانستان و گرفتن کرسیهای حکومتی را جدی ندانستهاند. آنان میگویند رهبر طالبان به دنبال تقسیم قدرت نیست، بلکه میخواهد مخالفان در ساختار حکومت این گروه بهعنوان مأمور فعالیت کنند و از فرمانهای او اطاعت کنند.
این واکنشها پس از آن مطرح شد که هبتالله آخندزاده روز سهشنبه، ۲۶ عقرب، در نشستی در دانشگاه کابل برای نخستین بار بهگونه علنی از امکان واگذاری مسئولیتهای حکومتی به مخالفان سخن گفت.
او از مخالفان خواست به افغانستان بازگردند و اعلام کرد که مقامهای دولتی براساس اهلیت و شایستگی به افراد سپرده خواهد شد.
اما شماری از مخالفان سیاسی و نظامی طالبان در گفتوگو با افغانستان اینترنشنال، این پیشنهاد را نشانه آمادگی برای مشارکت واقعی در قدرت ندانستهاند.
یاسین ضیا، رهبر جبهه آزادی افغانستان، گفته است که اظهارات هبتالله نتیجه افزایش فشارهای نظامی مخالفان بر طالبان است.
او تأکید کرده که هدف مبارزه جبهه آزادی دستیابی به مقام و ثروت نیست، بلکه بازگرداندن حق حاکمیت به مردم و تأمین حقوق برابر برای همه شهروندان افغانستان است.
ضیا گفت: «هبتالله ما را با چوکیخواهان و دالردوستان اشتباه گرفته است.»
محمد محقق، رهبر حزب وحدت اسلامی مردم افغانستان، نیز در واکنش به این دعوت گفت که پیشنهاد رهبر طالبان را جدی نمیداند.
فضل احمد معنوی، وزیر پیشین عدلیه و عضو جبهه مقاومت ملی، معتقد است که هبتالله قصد ندارد مخالفان را در تصمیمگیریهای سیاسی شریک کند.
او گفت: «او شریک نمیخواهد، مأمور دولت میخواهد.»
شاهمحمود میاخیل، سرپرست پیشین وزارت دفاع، نیز در واکنش به سخنان هبتالله تأکید کرده است که کرسیهای دولتی ملکیت شخصی حاکمان نیست و حق مشارکت در حکومت باید از طریق یک نظام قانونمند تأمین شود.
میاخیل گفته است که بدون قانون اساسی، تقسیم مقامهای دولتی نمیتواند جایگزین مشارکت واقعی مردم در تعیین سرنوشت سیاسی کشور شود.
او از طالبان خواسته است زمینه گفتوگوهای بینالافغانی را برای ایجاد یک نظام مشروع و مردمسالار فراهم کنند.
در همین حال، داوود ناجی، رئیس دفتر سیاسی جبهه آزادی افغانستان، گفته است که سخنرانی هبتالله بیش از آنکه دعوت به مشارکت سیاسی باشد، درخواست برای پذیرش جایگاه تابع در اداره طالبان است.
او گفت: «کلیت سخنرانی را که دقت کنیم، دعوت به رعیت شدن بود و یا هم مأمور شدن.»
ناجی همچنین مدعی شد که رهبر طالبان از گسترش نارضایتی عمومی، تقویت جبهههای مخالف و اختلافات درونی این گروه نگران است.
حفیظ منصور، عضو جبهه مقاومت ملی، نیز افزایش تنشهای طالبان با پاکستان و تغییر روابط منطقهای را از عوامل نگرانی رهبر طالبان دانسته است.
او ادعا کرده است که مخالفان طالبان در حال تقویت روابط منطقهای خود هستند و در چنین شرایطی انگیزهای برای پذیرفتن مسئولیت در اداره این گروه ندارند.
این در حالی است که هبتالله آخندزاده در سخنرانی خود گفته بود مخالفان طالبان را دشمن نمیداند و از آنان خواسته بود برای دستیابی به مقام دولتی دست به جنگ نزنند.
با وجود این دعوت، رهبر طالبان جزئیاتی درباره چگونگی مشارکت جریانهای مخالف در تصمیمگیریهای حکومتی یا تغییر ساختار سیاسی موجود ارائه نکرد.
طالبان از زمان بازگشت به قدرت در اسد ۱۴۰۰، درخواستهای مکرر برای تشکیل حکومت فراگیر را نپذیرفتهاند و اداره کشور همچنان در اختیار مقامها و اعضای این گروه قرار دارد.
واکنشهای تازه مخالفان نشان میدهد که پیشنهاد هبتالله برای واگذاری کرسیهای حکومتی، تاکنون نتوانسته است اختلاف اساسی میان طالبان و جریانهای سیاسی مخالف بر سر مشروعیت و ساختار حکومت را برطرف کند.