بنون سیوان، نماینده پیشین دبیرکل سازمان ملل متحد در امور افغانستان، در گفت‌وگو با ضیا شهریار، خبرنگار بی‌بی‌سی، از عملکرد این سازمان در قبال داکتر نجیب‌الله، رئیس‌جمهور پیشین افغانستان، انتقاد کرده و گفته است که سازمان ملل می‌توانست برای حفاظت و نجات او اقدامات مؤثرتری انجام دهد.
سیوان گفته است که در مقطعی، سازمان ملل نجیب‌الله را «باری بر دوش خود» می‌دید. او همچنین از نقش خودش در این ماجرا انتقاد کرده و گفته است که برای نجات رئیس‌جمهور پیشین افغانستان می‌شد کار بیشتری انجام داد.
سیوان که از سال ۱۹۸۹ تا ۱۹۹۲ نماینده شخصی دبیرکل سازمان ملل در امور افغانستان و پاکستان بود، در ماه‌های پایانی حکومت نجیب‌الله برای دستیابی به یک راه‌حل سیاسی و ایجاد ساختار انتقالی تلاش می‌کرد. اسناد سازمان ملل نشان می‌دهد که نجیب‌الله در ۱۸ مارچ ۱۹۹۲، پس از مذاکرات با سیوان، آمادگی خود را برای کناره‌گیری پس از تشکیل حکومت انتقالی اعلام کرده بود.
سیوان در این گفت‌وگو روایت کرده است که در روزهای پایانی حکومت نجیب‌الله برای مذاکره با رهبران مجاهدین به پاکستان رفت. به گفته او، نواز شریف، نخست‌وزیر وقت پاکستان، نیز از رهبران مجاهدین خواسته بود بر سر تشکیل حکومت آینده به توافق برسند، اما مذاکرات نتیجه‌ای در پی نداشت.
او می‌گوید با وخیم‌شدن اوضاع کابل، نیمه‌شب از اسلام‌آباد به کابل پرواز کرد تا نجیب‌الله را از افغانستان خارج کرده و به هند منتقل کند. با این حال، نجیب‌الله نتوانست خود را به میدان هوایی کابل برساند و در نهایت به دفتر سازمان ملل متحد پناه برد.
سیوان همچنین گفته است که پاکستان به نجیب‌الله پیشنهاد پناهندگی داده بود، اما او این پیشنهاد را رد کرد. به روایت سیوان، نجیب‌الله حاضر نبود به کشوری پناه ببرد که آن را متهم به حمایت از جنگ علیه حکومت خود می‌کرد.
نماینده پیشین سازمان ملل بخش دیگری از مسئولیت فروپاشی حکومت نجیب‌الله را متوجه اختلافات درونی حزب وطن دانسته است. او مدعی شده که شماری از مقام‌های ارشد حکومت و حزب علیه نجیب‌الله عمل کردند و از جنرال نبی عظیمی، سلیمان لایق و عبدالوکیل، وزیر خارجه وقت، به‌شدت انتقاد کرده است. این بخش از سخنان سیوان روایت و ارزیابی شخصی او از رویدادهای آن دوره است.
سیوان همچنین گلبدین حکمتیار را یکی از موانع اصلی دستیابی به توافق میان گروه‌های مجاهدین توصیف کرده و در مجموع، شکست طرح انتقال سیاسی را تنها ناشی از اختلافات داخلی افغانستان ندانسته است. به باور او، امریکا و پاکستان نیز در ناکامی روند سیاسی آن زمان مسئولیت داشتند.
اسناد سازمان ملل تأیید می‌کنند که طرح این سازمان در آن مقطع بر انتقال قدرت به یک ساختار موقت و سپس حرکت به سوی یک روند سیاسی گسترده‌تر استوار بود؛ روندی که با تحولات سریع نظامی و سیاسی در بهار ۱۹۹۲ عملاً از مسیر خود خارج شد.
نجیب‌الله پس از ناکامی در خروج از کابل، بیش از چهار سال در محوطه سازمان ملل ماند. او در سپتامبر ۱۹۹۶، همزمان با ورود طالبان به کابل، کشته شد. سازمان ملل در همان زمان نیز درباره تلاش ناکام سال ۱۹۹۲ برای خارج‌کردن او از افغانستان توضیح داده بود.
از روزنامه‌نگاری مستقل حمایت کنید
حمایت شما به ما کمک می‌کند تا به ارائه گزارش‌های دقیق و بی‌طرف ادامه دهیم و صدای کسانی را که اغلب نادیده گرفته می‌شوند، بلندتر کنیم.
