کتاب تازه حمدالله محب، مشاور پیشین امنیت ملی افغانستان، با عنوان «سایهها بر فراز کابل؛ روایتی از درون درباره سقوط جمهوری افغانستان» منتشر شده است. محب در این کتاب روایت خود از رویدادهای منتهی به سقوط حکومت پیشین را ارائه کرده و زلمی خلیلزاد، نماینده ویژه پیشین امریکا برای افغانستان، را بهشدت مورد انتقاد قرار داده است.
این کتاب با همکاری تام حسین نوشته شده و انتشارات بلومزبری آن را روز ۱۷ سپتامبر ۲۰۲۶ به زبان انگلیسی منتشر کرده است. براساس معرفی ناشر، کتاب ۲۴۸ صفحه دارد و بر ساعتها مصاحبه با محب در فاصله سالهای ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۴ استوار است.
بخش قابل توجهی از کتاب به نقش خلیلزاد در مذاکرات امریکا با طالبان اختصاص یافته است. یکی از فصلهای کتاب نیز «زلمی خلیلزاد و خیانت بزرگ» نام دارد. محب در روایت خود، خلیلزاد را از چهرههای اثرگذار در روندی میداند که به تضعیف حکومت افغانستان و تقویت جایگاه سیاسی طالبان انجامید. این ارزیابی، روایت محب از روند صلح و سقوط جمهوری است.
محب نوشته است که اشرف غنی از زمان تعیین خلیلزاد بهعنوان مذاکرهکننده اصلی امریکا درباره افغانستان نسبت به ماموریت او نگرانی داشت. به روایت محب، پیشینه کاری خلیلزاد و ارتباط گذشته او با شرکت نفتی یونیکال از جمله مسائلی بود که باعث بدبینی غنی شده بود.
مشاور پیشین امنیت ملی همچنین خلیلزاد را متهم کرده است که بدون هماهنگی کافی با حکومت افغانستان، تماسهای مستقیم با طالبان برقرار کرد و در عمل کابل را از بخش مهمی از مذاکرات کنار گذاشت. به روایت او، آغاز مذاکرات مستقیم واشنگتن با طالبان اعتمادبهنفس سیاسی این گروه را افزایش داد و به طالبان امکان داد بدون حضور نمایندگان حکومت وقت با امریکا مذاکره کند.
محب همچنین نوشته است که خلیلزاد در برخی سفرها و دیدارها، جزئیات مذاکرات خود با طالبان و مقامهای منطقه را با حکومت افغانستان در میان نمیگذاشت. او میگوید در آن مقطع برای مقامهای کابل روشن نبود که این شیوه کار بخشی از سیاست رسمی واشنگتن است یا خلیلزاد با ابتکار و برداشت شخصی خود عمل میکند.
در بخش دیگری از کتاب، محب به سفر خود به واشنگتن و انتقاد علنیاش از سیاست خلیلزاد پرداخته است. او میگوید در آن زمان هشدار داده بود که روند مذاکرات به شیوهای که پیش میرود، حکومت افغانستان را تضعیف و طالبان را تقویت میکند. به روایت محب، پس از این موضعگیری شماری از دیدارهای برنامهریزیشده او با مقامهای وزارت خارجه امریکا لغو شد.
«سایهها بر فراز کابل» علاوه بر روند مذاکرات صلح، به زندگی و فعالیت سیاسی محب، دوره حضور او در سفارت افغانستان در واشنگتن و شورای امنیت ملی، بحران سیاسی حکومت پیشین، آزادی زندانیان طالبان، نقش پاکستان و روزهای منتهی به سقوط کابل میپردازد.
خلیلزاد در مطالبی که برای این بازنویسی بررسی شد، پاسخی به اتهامها و روایتهای مطرحشده در این کتاب ارائه نکرده است.
از روزنامهنگاری مستقل حمایت کنید
حمایت شما به ما کمک میکند تا به ارائه گزارشهای دقیق و بیطرف ادامه دهیم و صدای کسانی را که اغلب نادیده گرفته میشوند، بلندتر کنیم.
