نویسنده سخی بیراملی مشاور امور افغانستان در انستیتوت مطالعات بین المللی صلح کراک، دانشگاه نوتردام
امروز سیصد و دومین سالروز تولد مخدوم قلی فراغی؛ شاعر، فیلسوف، متفکر و سیاستمدار برجسته جهان ترک، به ویژه ترکمن های جهان است.
حضرت مخدوم قلی فراغی (۱۷۲۴–۱۸۰۷) یکی از بزرگ ترین چهره های ادبی و فرهنگی ترکمنهای جهان به شمار میرود. او نه تنها در عرصه شعر و ادبیات، بلکه در حوزه اندیشه و بیداری سیاسی و اجتماعی ترکمنها نیز نقش مهمی ایفا کرد و همواره بر وحدت، همبستگی و بیداری ترکمنها تاکید داشته است. بسیاری از پژوهشگران ادبیات او را بنیانگذار ادبیات کلاسیک ترکمنی و از پیشگامان هویت ملی ترکمنهای جهان میدانند.
اشعار فراغی سرشار از مفاهیمی چون عدالت، آزادی، عشق، اخلاق، انسان دوستی و اتحاد ملی است. یکی از مشهورترین مضامین اشعار او دعوت به همبستگی میان قبایل و توده های مختلف ترکمنها است؛ اندیشهِ که در دوران زندهگی او اهمیت ویژه داشت و تا امروز نیز الهام بخش بسیاری از مردمان منطقه، بویژه مردمان جهان ترک است.
در یکی از سروده های او آمده است:
«ترکمنلر باغلاسا بیر یره بِلین،
غورودار گلستانی، دَریا و چولین»
مفهوم این شعر آن است که اگر ترکمنها با یکدیگر متحد شوند، میتوانند از سرزمین، فرهنگ و آینده خود و نیاکانی که بنیانگذاران شانزده امپراطوری در جهان بوده اند، پاسداری کنند. این پیام وحدت و همدلی از مهم ترین ویژه گی های آثار فراغی به شمار میرود.
در شعر دیگری، فراغی انسان را به اخلاق نیکو، دانش اندوزی و خدمت به مردم فرا میخواند. در آثار او، دین، عرفان و مسئولیت اجتماعی در کنار یکدیگر قرار گرفته و تصویری از جامعه آرمانی و مبتنی بر عدالت ارایه شده است.
مخدوم قلی فراغی امروز نه تنها در میان ترکمنهای ترکمنستان، افغانستان، ترکیه، ازبکستان، عراق، سوریه، ایران و سایر کشورهای منطقه، بلکه در سراسر جهان ترک به عنوان نماد خرد، فرهنگ و هویت ملی شناخته میشود. به همین مناسبت، فرهنگیان ترکمن در سراسر جهان محافل فرهنگی و ادبی مختلف با برگزاری نشستها، نمایشگاهها و برنامههای ویژه، یاد و میراث این شاعر و متفکر بزرگ را گرامی میدارند.
فرهنگیان ترکمن در افغانستان و سایر کشورهای جهان، در این روز با برگزاری محافل فرهنگی و ادبی، ضمن ارج گذرای بر کارها و پیامهای ماندگار حضرت مخدوم قلی فراغی، بر وحدت و یکپارچگی ترکمنهای جهان نیز تاکید میکنند.
کارشناسان و فرهنگیان ترکمن به این باورند که پیامها در اشعار فراغی در باره وحدت، همزیستی، عدالت و احترام به کرامت انسانی، همچنان برای جوامع امروزی همچنان ارزشمند و الهام بخش است و میتوان از آن درسهای زیادی آموخت.
از روزنامهنگاری مستقل حمایت کنید
حمایت شما به ما کمک میکند تا به ارائه گزارشهای دقیق و بیطرف ادامه دهیم و صدای کسانی را که اغلب نادیده گرفته میشوند، بلندتر کنیم.
