جان اچکزی، وزیر پیشین اطلاعات ایالت بلوچستان پاکستان، در یک نامه سرگشاده خطاب به احمد مسعود، رهبر جبهه مقاومت ملی افغانستان، دیدگاههای انتقادی و جنجالبرانگیزی را درباره سیاست قومی، ساختار قدرت در افغانستان و نقش اقوام مختلف مطرح کرده است.
این نامه که به تاریخ ۳ جنوری ۲۰۲۶ نوشته شده، احمد مسعود را به آنچه «حرکت در یک منطقه خاکستری سیاسی» خوانده، متهم میکند. اچکزی در این نامه مینویسد که مسعود با رد سیاست قومی، در عمل در چارچوب فکری رقبای خود حرکت میکند؛ رقبایی که به باور او، در حال ساختن یک نظام تکقومیتی در افغانستان هستند.
وزیر پیشین اطلاعات بلوچستان با اشاره به احمدشاه مسعود، رهبر پیشین جبهه مقاومت، میگوید که او بر «افغانیت» و ارزشهای فراگیر تأکید داشت، اما در نهایت از سوی پشتونها طرد شد و قربانی خیانت گردید. اچکزی این موضوع را دلیلی میداند که سیاست مصالحهجویانه با پشتونها، بهویژه در قالب یک دولت چندقومیتی، به نتیجه نخواهد رسید.
در بخش دیگری از این نامه، اچکزی مدعی شده است که در طول تاریخ معاصر افغانستان، قومگرایی پشتونی همواره بهعنوان ابزار قدرت علیه تاجیکها و سایر اقوام بهکار رفته و ایدئولوژیهای سیاسی تنها نقش ثانویه داشتهاند. او از دورههای مختلف، از حکومتهای چپگرا تا مجاهدین و طالبان، بهعنوان نمونه یاد میکند.
وی همچنین پای پاکستان را به این بحث میکشاند و مینویسد که پشتونهای افغان هرگز مرزهای پاکستان را به رسمیت نشناختهاند و پروژه «پشتونستان بزرگ» را همچنان زنده نگه داشتهاند. به باور او، این رویکرد باعث بیثباتی منطقهای و تنشهای پایدار میان کابل و اسلامآباد شده است.
اچکزی در این نامه از احمد مسعود میخواهد که بهجای تلاش برای جلب رضایت پشتونها یا جدا کردن آنها از طالبان، به سمت ایجاد شراکتهای عملگرایانه با اقوام غیرپشتون حرکت کند تا آنچه «سلطهجویی تهاجمی پشتونها» مینامد، مهار شود.
این نامه سرگشاده با واکنشهای متفاوتی در میان فعالان سیاسی و کاربران شبکههای اجتماعی روبهرو شده و برخی آن را مداخلهجویانه و قوممحور دانستهاند، در حالی که شماری دیگر آن را بازتابدهنده بخشی از نگاههای رایج در منطقه نسبت به تحولات افغانستان ارزیابی میکنند.
