سازمان دیدبان حقوق بشر در گزارشی تازه اعلام کرد که طالبان از زمان تسلط بر افغانستان در ۱۵ آگست ۲۰۲۱، دامنهی سرکوب و محدودیتها را بهویژه علیه زنان و دختران بهشدت گسترش دادهاند، خبرنگاران را بازداشت کرده و هرگونه صدای مخالف را خاموش کردهاند. این در حالی است که افغانستان اکنون با یکی از بدترین بحرانهای انسانی جهان مواجه است؛ بحرانی که با کاهش کمکهای جامعه جهانی و بازگرداندن اجباری ۱.۹ میلیون مهاجر از ایران و پاکستان شدت یافته است.
بر اساس این گزارش، طالبان همچنان مانع آموزش دختران بالاتر از صنف ششم شده و ورود زنان به دانشگاهها را ممنوع کردهاند. محدودیتهای شدید بر اشتغال، آزادی رفتوآمد و دسترسی به اماکن و خدمات عمومی نیز زندگی زنان را بهشدت تحت فشار قرار داده و حتی دسترسی آنان به کمکهای بشردوستانه و خدمات صحی را محدود کرده است.
دیدبان حقوق بشر یادآور شد که در ۸ جولای ۲۰۲۵، محکمه بینالمللی جزایی برای نخستین بار حکم بازداشت رهبر طالبان، هبتالله آخندزاده، و قاضیالقضات این گروه، عبدالحکیم حقانی، را به اتهام «جنایت علیه بشریت به دلیل آزار جنسیتی» صادر کرد.
طالبان طی سال ۲۰۲۴ با اجرای سختگیرانهی قانون «امر به معروف و نهی از منکر» به کنترل شدید پوشش و رفتار شهروندان پرداختهاند. کمیتههای محلی این گروه با یورش به محل کار، بازرسی مکانهای عمومی، ایجاد ایستهای بازرسی و تلاشی تلفنهای همراه، شهروندان را زیر نظر گرفته و به اتهاماتی مانند پخش موسیقی، حجاب «نامناسب» یا اختلاط زن و مرد در محیط کار بازداشت کردهاند.
دیدبان حقوق بشر از بیعملی چهار سالهی کشورهای عضو سازمان ملل در برابر نقض گسترده حقوق بشر توسط طالبان انتقاد کرده و از اتحادیه اروپا خواسته تا در قطعنامه سالانهی خود در شورای حقوق بشر، ایجاد یک سازوکار مستقل و جامع پاسخگویی بینالمللی برای افغانستان را پیشنهاد دهد.
این گزارش همچنین به اخراج گسترده مهاجران افغان توسط ایران، پاکستان و اخیراً آلمان اشاره میکند؛ اقدامی که بسیاری از بازگشتکنندگان را در معرض خطر مستقیم آزار و سرکوب قرار داده است. در آمریکا نیز دولت ترامپ با لغو وضعیت حفاظت موقت (TPS)، محدودکردن شدید برنامه «پناهش موقت بشردوستانه»، توقف نامحدود پذیرش پناهندگان و گنجاندن افغانستان در فهرست کشورهای ممنوعالسفر، هزاران افغان را در معرض اخراج قرار داده است.
رسانههای داخلی افغانستان تحت قوانین سختگیرانهی طالبان فعالیت میکنند و خبرنگاران بهدلیل خطر تلافیجویی، ناگزیر به خودسانسوری شدهاند. همزمان، کاهش شدید کمکهای خارجی – که بیش از ۴۰ درصد کمکهای بشردوستانه افغانستان را تا جنوری ۲۰۲۵ تشکیل میداد – برنامههای حیاتی کمک غذایی و خدمات صحی را مختل کرده و بیش از ۴۰۰ مرکز درمانی تعطیل شده است.
این کاهش کمکها بهویژه بر وضعیت تغذیه کودکان و دسترسی دختران و زنان به آموزش آنلاین تأثیر منفی گذاشته است.
فریشته عباسی، پژوهشگر افغانستان در دیدبان حقوق بشر، گفت:
«چهارمین سالگرد تسلط طالبان یادآور ابعاد هولناک نقض حقوق بشر، بهویژه علیه زنان و دختران است. دولتها باید همزمان طالبان را برای پایاندادن به این نقضها تحت فشار قرار دهند و برای کاهش بحران انسانی افغانستان اقدام کنند. هیچ کشوری نباید افغانها را به اجبار بازگرداند.
از روزنامهنگاری مستقل حمایت کنید
حمایت شما به ما کمک میکند تا به ارائه گزارشهای دقیق و بیطرف ادامه دهیم و صدای کسانی را که اغلب نادیده گرفته میشوند، بلندتر کنیم.
