خبرنگار «افغانستان آینده» با بررسی فعالیتهای صفحه ایکس ارگ و ریاستالوزرای طالبان دریافته است که ملا محمد حسن آخوند، رئیسالوزرای طالبان، دستکم در سه ماه گذشته در هیچ نشست رسمی، کنفرانس، دیدار دیپلماتیک یا حتی جلسات کابینه طالبان حضور نداشته است. از ماه نوامبر ۲۰۲۵ تاکنون، تنها معاونان ریاستالوزرا در سفرهای ولایتی، نشستها و دیدارهای رسمی دیده شدهاند؛ موضوعی که پرسشها و گمانهزنیهای گستردهای را درباره جایگاه و نقش واقعی حسن آخوند در ساختار قدرت طالبان برانگیخته است.
ملا محمد حسن آخوند کیست؟
محمد حسن آخوند از چهرههای قدیمی و بانفوذ طالبان بهشمار میرود. او در دوره نخست حاکمیت طالبان در دهه ۱۹۹۰ میلادی، سمت معاون نخستوزیر و معاون وزارت خارجه را برعهده داشت. پس از سقوط رژیم طالبان در سال ۲۰۰۱، وی بهعنوان رئیس شورای رهبری این گروه فعالیت میکرد؛ جایگاهی که او را به یکی از تصمیمگیران کلیدی در سطوح سیاسی و نظامی طالبان تبدیل کرد.
با آغاز گفتوگوهای طالبان و ایالات متحده در دوحه قطر، اگرچه بسیاری از چهرههای شاخص این گروه در برابر رسانهها ظاهر شدند، اما حسن آخوند تقریباً غایب بود. به همین دلیل، اعلام نام او بهعنوان سرپرست رئیسالوزرا پس از بازگشت طالبان به قدرت در سال ۲۰۲۱، برای بسیاری غیرمنتظره تلقی شد.
به گفته منابع آگاه، حسن آخوند بیش از آنکه یک چهره صرفاً مذهبی باشد، سیاستمداری عملگراست و بهدلیل ریاست طولانیمدت شورای رهبری طالبان، در امور نظامی نیز نفوذ قابل توجهی دارد. او از قوم پشتون، شاخه درانی و متولد ولایت قندهار، خاستگاه اصلی طالبان است و از افراد نزدیک به ملا محمد عمر، رهبر پیشین طالبان، بهشمار میرفت. همچنین گفته میشود که رابطه نزدیکی با ملا هبتالله آخندزاده، رهبر کنونی طالبان، دارد.
چرا غیبت او پرسشبرانگیز است؟
غیبت طولانیمدت حسن آخوند در نشستها و فعالیتهای علنی، در حالی رخ میدهد که ساختار قدرت طالبان بهشدت متمرکز و تصمیمگیریها به رهبر این گروه نسبت داده میشود. این وضعیت، تردیدهایی را درباره میزان اختیار واقعی رئیسالوزرا در برابر رهبر طالبان ایجاد کرده است.
با این حال، گزارشها نشان میدهد که حسن آخوند همچنان در برخی تصمیمهای کلیدی نقش دارد. برای نمونه، پس از بیش از ۴۸ ساعت قطع سراسری خدمات مخابراتی و اینترنت در افغانستان، منابعی در حکومت طالبان به افغانستان اینترنشنال گفتهاند که بازگشت این خدمات با دستور مستقیم حسن آخوند انجام شده است. این قطع گسترده، زندگی عمومی را بهشدت مختل کرده بود و باعث توقف فعالیت گمرکها، میدانهای هوایی، بانکها، خدمات حواله پول و بسیاری از کسبوکارها شده بود.
طالبان تاکنون بهطور رسمی توضیح ندادهاند که آیا این تصمیم با هماهنگی ملا هبتالله آخندزاده اتخاذ شده یا نه. همچنین سخنگویان این گروه در مورد دلیل قطع و وصل سراسری خدمات موبایل و اینترنت، سکوت اختیار کردهاند.
در حالی که حسن آخوند بهعنوان یکی از بانفوذترین چهرههای طالبان شناخته میشود، حضور کمرنگ و غیبت طولانی او در عرصه عمومی این پرسش را پررنگتر کرده است که آیا نقش رئیسالوزرا در ساختار کنونی طالبان بیشتر تشریفاتی است یا تصمیمگیریهای کلان پشت درهای بسته و به دور از انظار عمومی انجام میشود. سکوت طالبان در این زمینه، بر ابهامها افزوده و گمانهزنیها درباره تمرکز قدرت در دست رهبر این گروه را تقویت کرده است.
