بر اساس شاخص پاسپورت هنلی ۲۰۲۶، پاسپورت افغانستان بار دیگر در انتهای فهرست جهانی قرار گرفته و از نظر آزادی سفر و دسترسی بدون ویزه یکی از ضعیفترین پاسپورتهای جهان محسوب میشود. در نسخه ۲۰۲۶ این شاخص، دارندگان پاسپورت افغانستان قادر هستند تنها به ۲۴ کشور بدون نیاز به ویزای قبلی سفر کنند؛ رقمی که این کشور را در پایینترین رتبهی جهانی جای داده است.
شاخص هنلی، که ترتیب قدرت پاسپورتها را براساس تعداد کشورهایی میسنجد که دارندگان یک گذرنامه میتوانند بدون ویزا یا با ویزا در بدو ورود وارد آن شوند، همچنین نشان میدهد که شکاف در آزادی سفر میان کشورها در ۲۰۲۶ افزایش یافته است: در حالی که گذرنامههای قدرتمند مانند سنگاپور امکان سفر بدون ویزا به ۱۹۲ مقصد را فراهم میکنند، شهروندان افغانستان تنها میتوانند به ۲۴ کشور بدون ویزای قبلی سفر داشته باشند.
در سال ۲۰۲۵ نیز افغانستان در پایینترین رتبهی فهرست قرار داشت، اما بر اساس گزارشها، دارندگان پاسپورت این کشور توانسته بودند به ۲۵ تا ۲۶ کشور بدون ویزا یا با ویزای در بدو ورود دسترسی داشته باشند.
این یعنی تعداد کشورهایی که افغانها میتوانستند بدون ویزای قبلی به آنها سفر کنند از حدود ۲۵ یا ۲۶ در سال ۲۰۲۵ به حدود ۲۴ در سال ۲۰۲۶ کاهش یافته است.
این وضعیت منعکسکنندهی ضعف قابل توجه پاسپورت افغانستان در عرصه جهانی است و بهطور کلی محدودیتهای سیاسی، اقتصادی و روابط بینالملل کشور را نشان میدهد. کارشناسان میگویند این رتبهی پایین، علاوه بر چالشهای بینالمللی، به شناختهنشدن حکومت فعلی، بیثباتی سیاسی، و مشکلات دیپلماسی و صدور اسناد مسافرتی نیز مرتبط است.
بر اساس دادههای غیررسمی برخی منابع، در فهرست محدود کشورهایی که به دارندگان پاسپورت افغانستان اجازهی ورود بدون ویزا یا با ویزای در بدو ورود میدهند، نامهایی چون کومور، دامینیکا، هائیتی، میکرونزی، بنگلهدیش، کامبودیا، کینیا، مالدیف و برخی کشورهای آفریقایی دیده شده است اگرچه این فهرست باید در هر مورد براساس آخرین مقررات رسمی بررسی شود.
بهطور کلی، رتبهی بسیار پایین پاسپورت افغانستان در شاخص هنلی، چالشهای عمدهای را برای آزادی سفر، فرصتهای شغلی و تحصیلی فرامرزی و ارتباطات جهانی شهروندان افغانستان پدید آورده و نشان میدهد که وضعیت «آزادی جابجایی» برای افغانها یکی از محدودترین در جهان است.
