منابع آگاه از وزارت تحصیلات عالی طالبان به رسانهای افغانستان آینده میگویند که ندا محمد ندیم، وزیر تحصیلات عالی طالبان، به دانشگاههای خصوصی دستور داده است استادانی را که توانایی صحبت به زبان پشتو را ندارند، از وظایفشان برکنار کنند.
به گفته این منابع، وزیر تحصیلات عالی طالبان تأکید کرده است که استادان دانشگاهها باید به «دو زبان رسمی کشور» آشنایی کامل داشته باشند و بتوانند بهگونه روان افهام و تفهیم انجام دهند. این دستور بهصورت شفاهی به شماری از مسئولان دانشگاههای خصوصی ابلاغ شده و از آنان خواسته شده است هرچه زودتر فهرست استادانی را که معیار زبانی مورد نظر طالبان را ندارند، بررسی و گزارش دهند.
این تصمیم واکنشهای گستردهای را در میان شهروندان، استادان دانشگاه و فعالان حوزه آموزش در داخل کشور برانگیخته است. منتقدان میگویند که چنین رویکردی نهتنها کمکی به بهبود کیفیت آموزش عالی نمیکند، بلکه نشاندهنده برخورد ایدئولوژیک و تبعیضآمیز طالبان با علم و دانش است.
یکی از استادان دانشگاه در کابل که نخواست نامش فاش شود، به رسانهای افغانستان آینده گفت: «دانشگاه جای تخصص، تجربه و دانش علمی است، نه میدان تحمیل تعصب زبانی. بسیاری از استادان برجسته کشور سالها تجربه تدریس دارند و به دلیل زبان مادریشان نباید قربانی سیاستهای تبعیضآمیز شوند.»
شماری از شهروندان نیز این اقدام طالبان را «دشمنی آشکار با علم و آموزش» توصیف کرده و میگویند حذف استادان بر اساس معیارهای زبانی، ضربه جدی به نظام آموزش عالی کشور وارد خواهد کرد. به باور آنان، در شرایطی که افغانستان با کمبود شدید کادرهای علمی و فرار گسترده مغزها روبهرو است، چنین تصمیمهایی بحران آموزش را عمیقتر میسازد.
کارشناسان آموزشی هشدار میدهند که اعمال فشار زبانی بر استادان دانشگاهها میتواند باعث افزایش مهاجرت نخبگان علمی، تضعیف استقلال دانشگاهها و افت بیشتر کیفیت تحصیلات عالی در کشور شود. آنان تأکید میکنند که زبان نباید به ابزار حذف و سرکوب علمی تبدیل گردد، بلکه تنوع زبانی میتواند به غنای علمی و فرهنگی دانشگاهها کمک کند.
طالبان تاکنون بهگونه رسمی در مورد پیامدهای این تصمیم و نگرانیهای مطرحشده از سوی استادان و شهروندان توضیح ندادهاند.
