شماری از شهروندان کابل از نصب لوحههای تازه راهنمایی و ترافیکی از سوی طالبان بهشدت انتقاد کرده و میگویند که این اقدام نه دفاع از زبان پشتو، بلکه نشانهای از «بیدانشی، تحمیل و حذف عقل و تخصص» است.
به گفته منتقدان، طالبان در این لوحهها نام شماری از مکانها و مسیرهای شناختهشده کابل را از فارسی به پشتو «ترجمه» کردهاند؛ در حالی که به باور زبانشناسان و شهروندان، نام مکانها اسم خاصاند و ترجمهپذیر نیستند. آنان تأکید میکنند که این اقدام، هم به زبان فارسی آسیب میزند و هم به خود زبان پشتو.
یک شهروند کابل به افغانستان آینده میگوید:
«مشکل اینجا پشتو نیست. مشکل ناآگاهی و تحمیل است. طالبان فکر میکنند با ترجمهکردن نام مکانها خدمت میکنند، در حالی که این کار از نظر زبانی غلط است و حتی به پشتو هم توهین میشود.»
شهروند دیگری میافزاید:
«نامهای جغرافیایی هویت تاریخی شهر است. وقتی طالبان آنها را ترجمه میکنند، در واقع تاریخ و حافظه جمعی مردم را پاک میسازند. این نه اصلاح است و نه معیار؛ این حذف است.»
برخی از منتقدان میگویند طالبان بهجای تقویت همزیستی زبانی، در تلاش تحمیل یک قرائت سیاسی و ایدیولوژیک از زباناند. به باور آنان، این سیاستها باعث تشدید شکافهای اجتماعی و زبانی در کشور میشود.
یک دانشجوی رشته ادبیات میگوید:
«طالبان نهتنها با فرهنگ و هویت مردم مشکل دارند، بلکه به زبان پشتو هم جفا میکنند. پشتو یک زبان غنی است، اما استفاده ابزاری و غیرعلمی از آن، اعتبارش را زیر سوال میبرد.»
در شبکههای اجتماعی نیز واکنشها گسترده بوده و کاربران نوشتهاند که تغییر و ترجمه نام مکانها بدون مشورت با متخصصان، نشانه بیتوجهی طالبان به اصول علمی، فرهنگی و شهری است.
منتقدان تأکید میکنند که زبان نباید ابزار حذف، تحمیل و انحصار قدرت شود و احترام به تنوع زبانی و فرهنگی، یکی از پایههای همزیستی در افغانستان چندزبانه است؛ موضوعی که به باور آنان، در سیاستهای کنونی طالبان نادیده گرفته میشود.
