حضور یک کودک مسلح در مراسم فراغت «الجامعة الاسلامیة دارالعلوم کندهار» بار دیگر نگرانیهای جدی درباره استفاده ابزاری طالبان از کودکان را برجسته ساخته است؛ پدیدهای که نهتنها نقض آشکار حقوق کودک بهشمار میرود، بلکه آینده نسلهای بعدی افغانستان را در معرض خطر افراطگرایی سازمانیافته قرار میدهد.
در تصویری که از این مراسم منتشر شده، کودکی با لباس نظامی و سلاح در دست، در میان جمعی از افراد بزرگسال دیده میشود؛ صحنهای که بهجای نماد آموزش، علم و رشد فکری، یادآور نظامیسازی آموزش دینی و عادیسازی خشونت در ذهن کودکان است. این تصویر تنها یک قاب ساده نیست، بلکه بازتاب سیاستی گستردهتر است که طالبان طی سالهای اخیر دنبال کردهاند: پیوند دادن آموزش مذهبی با ایدئولوژی جنگ و اطاعت مطلق.
بر اساس قوانین بینالمللی، از جمله کنوانسیون حقوق کودک سازمان ملل متحد، استفاده از کودکان در فعالیتهای نظامی یا نمایشهای شبهنظامی، حتی در قالب نمادین، ممنوع و مصداق سوءاستفاده از کودکان است. با این حال، طالبان با نادیدهگرفتن این اصول، کودکان را به ابزار تبلیغاتی و نماد مشروعیت ایدئولوژیک خود تبدیل کردهاند.
خطر اصلی تنها در لحظه گرفتن عکس یا حضور در یک مراسم خلاصه نمیشود؛ پیامد واقعی، تأثیری است که چنین صحنههایی بر ذهن و هویت کودک میگذارد. کودکی که از سنین پایین با اسلحه، یونیفورم نظامی و مفاهیم «دشمن» و «جهاد» اجتماعی میشود، بهتدریج خشونت را بهعنوان امری طبیعی و حتی مقدس میپذیرد. این روند، بستر تولید نسل تازهای از افراطگرایی را فراهم میکند که نه فرصت انتخاب آزادانه دارد و نه امکان تجربه کودکی سالم.
از سوی دیگر، این رویکرد طالبان آینده افغانستان را بیش از پیش در چرخه خشونت نگه میدارد. جامعهای که کودکانش بهجای آموزش علوم، تفکر انتقادی و مهارتهای زندگی، با سلاح و اطاعت ایدئولوژیک تربیت میشوند، نمیتواند به ثبات، توسعه و همزیستی مسالمتآمیز دست یابد.
استفاده طالبان از کودکان، تنها یک مسأله داخلی نیست، بلکه زنگ خطری برای منطقه و جهان است. تجربه دهههای گذشته نشان داده که افراطگرایی پرورشیافته در مدارس ایدئولوژیک، دیر یا زود مرزها را درمینوردد و به تهدیدی فرامنطقهای بدل میشود.
در نهایت، سکوت در برابر چنین صحنههایی به معنای عادیسازی نقض حقوق کودکان است. جامعه جهانی، نهادهای حقوق بشری و وجدانهای بیدار باید با صدای بلند بپرسند: آینده کودکان افغانستان در دستان چه کسانی قربانی میشود، و تا چه زمانی کودکی، ابزار سیاست و ایدئولوژی باقی خواهد ماند.
