حامد کرزی، رئیسجمهور پیشین افغانستان، امروز ۶۸ ساله شد. او یکی از چهرههای تأثیرگذار دو دهه اخیر تاریخ سیاسی افغانستان بهشمار میرود که نقش محوری در دوره پساطالبان و شکلگیری نظام جمهوری اسلامی افغانستان داشت.
حامد کرزی پس از سقوط رژیم طالبان در سال ۲۰۰۱، در نشست بن بهعنوان رئیس اداره موقت افغانستان انتخاب شد و سپس در سالهای ۲۰۰۴ و ۲۰۰۹، در دو دوره پیاپی بهعنوان رئیسجمهور افغانستان برگزیده شد. دوران زمامداری او با تلاش برای بازسازی ساختارهای دولتی، تدوین قانون اساسی جدید، برگزاری انتخابات، گسترش روابط دیپلماتیک و بازگشت افغانستان به جامعه جهانی همراه بود. هواداران کرزی او را سیاستمداری میدانند که توانست افغانستان را پس از سالها جنگ و انزوا، دوباره به صحنه بینالمللی بازگرداند و زمینه کمکهای گسترده جهانی برای بازسازی کشور را فراهم کند.
طرفداران حامد کرزی همچنین از نقش او در دفاع از استقلال سیاسی افغانستان، بهویژه در سالهای پایانی حکومتش، یاد میکنند؛ زمانی که او در برابر برخی سیاستهای ایالات متحده، از جمله امضای توافقنامه امنیتی، موضعگیریهای انتقادی داشت و بر حفظ حاکمیت ملی تأکید میکرد.
با این حال، کارنامه سیاسی کرزی خالی از انتقاد نبوده است. منتقدان او را به ناتوانی در مهار فساد اداری گسترده، ضعف در ایجاد نهادهای کارآمد دولتی و اتکای بیش از حد به حمایت جامعه جهانی متهم میکنند. به باور منتقدان، در دوران ریاستجمهوری او، فساد بهصورت ساختاری در حکومت نهادینه شد و فرصتهای مهم برای اصلاحات عمیق سیاسی و اقتصادی از دست رفت. همچنین برخی او را به مدارا با جنگسالاران و چهرههای متهم به نقض حقوق بشر متهم میکنند؛ اقدامی که به گفته منتقدان، اعتماد عمومی به نظام را تضعیف کرد.
پس از بازگشت دوباره طالبان به قدرت در سال ۲۰۲۱، حامد کرزی در کابل ماند و بارها خواستار گفتوگو، آشتی ملی و تشکیل حکومت فراگیر شد. این موضعگیریها نیز واکنشهای متفاوتی را برانگیخته است؛ شماری او را سیاستمداری عملگرا میدانند که بهدنبال جلوگیری از خونریزی بیشتر است و برخی دیگر، این رویکرد را نوعی نرمش بیش از حد در برابر طالبان تلقی میکنند.
با گذشت ۶۸ سال از زندگی حامد کرزی، او همچنان یکی از چهرههای بحثبرانگیز و تأثیرگذار سیاست افغانستان باقی مانده است؛ شخصیتی که همزمان از سوی هوادارانش بهعنوان معمار افغانستان نوین ستایش میشود و از سوی منتقدانش بهدلیل ناکامیها و ضعفهای دوران حکومتش مورد نقد جدی قرار دارد.
