لینا روزبه، کارمند پیشین بخش فارسی صدای آمریکا، با انتشار یادداشتی مفصل در واکنش به کمپاین «من افغان هستم» که به ابتکار امرالله صالح راهاندازی شده، از تبعیض عمیق قومی در جامعه افغانستان و حتی در محل کار خود سخن گفته است. او در این نوشته تأکید میکند که مشکل افغانستان با شعارهای احساسی حل نمیشود، بلکه نیازمند اعتراف شفاف به وجود تبعیض ساختاری و مبارزه عملی با قومگرایی است.
روزبه در این یادداشت که بازتاب گستردهای در شبکههای اجتماعی یافته، مینویسد زمانی که در محل کار که به گفته او منظورش همان صدای آمریکا است به دلیل قومیت و زبان مورد تبعیض قرار گرفت، تلاش میکرد این مشکل را به «رفتار چند فرد بیسواد» محدود کند؛ اما با گذشت زمان دریافت که تبعیض قومی در جامعه افغانستان «نهادینه» شده و حتی افراد باسواد نیز آن را تکرار میکنند.
او مینویسد: «صد بار هم که بگویم افغان هستم، هرگز در جامعهام جایگاه معادل یک پشتون را نخواهم داشت… جامعه مرا افغان میداند تا زمانی که بپذیرم همیشه رتبه دوم باشم.»
روزبه با اشاره به اینکه هویت ملی زمانی قابل تحقق است که «جامعه با همه شهروندان مساوی برخورد کند»، میگوید شعارهای احساساتی مانند کمپاین «من افغان هستم» نمیتواند مشکل را حل کند. او میافزاید: «این من نیستم که باید فریاد بزنم افغان هستم؛ این جامعه است که باید ثابت کند همه افغاناند و مساوی.»
وی تأکید میکند که تا زمانی که تبعیض آشکار و پنهان در ساختارهای اجتماعی و سیاسی افغانستان از بین نرود از جمله در حق برابر برای رسیدن به کرسیهای بلند دولتی مانند ریاستجمهوری حرف از وحدت ملی و هویت مشترک تنها یک شعار خواهد بود.
او با بیان مثالهایی از تجربه شخصیاش در محیط کاری، از جمله شنیدن عباراتی مانند «اگر پشتون میبودی بیشتر پیشرفت میکردی»، میگوید این تبعیضها باعث سرخوردگی و دور شدن شهروندان از مفهوم هویت ملی میشود.
این اظهارات در حالی مطرح میشود که کمپاینهای هویتی «من افغان هستم» و «من افغان نیستم» پس از رویداد اخیر واشنگتن، میان شهروندان افغانستان در خارج از کشور به بحثی داغ و مناقشهبرانگیز تبدیل شده است.
