حبیبرحمان پدرام، عضو پیشین مجلس نمایندگان افغانستان، در همایش سالگرد فرمانده خیرمحمد خیرخواه، با انتقاد تند از وضعیت سیاسی و اجتماعی کشور، تأکید کرد که فروپاشی نظام جمهوری را نمیتوان تنها به شخص اشرف غنی نسبت داد، بلکه مجموعهای از چهرهها، جریانها و تصمیمهای نادرست سیاسی در این روند نقش داشتهاند. به گفته او، فرار از مسئولیت و انداختن تمام تقصیرها بر دوش یک فرد، مانع درک درست از ریشههای بحران و تکرار اشتباهات گذشته میشود.
پدرام با رد ادعاهای طالبان مبنی بر تأمین امنیت سراسری، این وضعیت را «امنیت نمایشی و ساختگی» توصیف کرد و گفت آنچه امروز بهنام امنیت معرفی میشود، در واقع سکوتی تحمیلی است که از سرکوب، ترس و حذف آزادیهای مدنی ناشی میشود. او افزود که مردم افغانستان در چنین شرایطی نهتنها از امنیت واقعی برخوردار نیستند، بلکه عملاً در «قفس محدودیتها» زندگی میکنند؛ جایی که کوچکترین انتقاد یا اعتراض میتواند پیامدهای سنگینی در پی داشته باشد.
این عضو پیشین پارلمان همچنین به تبعیض ساختاری در نظام طالبان اشاره کرد و گفت که حاکمیت کنونی بر پایه انحصار قدرت، حذف سیاسی و تبعیض قومی و زبانی شکل گرفته است. به باور او، ترکیب نظام طالبان بازتابدهنده تنوع قومی و اجتماعی افغانستان نیست و بخش بزرگی از مردم عملاً از مشارکت در ساختار قدرت کنار گذاشته شدهاند.
پدرام با اشاره مشخص به برخورد طالبان با زبان فارسی، گفت که نشانههای آشکاری از دشمنی و حذف تدریجی این زبان در سیاستها و عملکرد طالبان دیده میشود. او افزود تغییر نام مکانها، ترجمههای نادرست و تحمیلی لوحهها، و محدود کردن استفاده از زبان فارسی در نهادهای رسمی، تنها بخشی از روندی است که هدف آن تضعیف یکی از اصلیترین مؤلفههای هویتی و فرهنگی افغانستان است. به گفته او، زبان فارسی نهتنها زبان یک قوم، بلکه زبان مشترک تاریخی، فرهنگی و تمدنی بخش بزرگی از مردم افغانستان است و برخورد خصمانه با آن، به معنای حذف هویت جمعی میلیونها شهروند کشور میباشد.
او تأکید کرد که روایت طالبان از «ثبات و امنیت» هیچگونه همخوانی با واقعیتهای میدانی ندارد و تا زمانی که حقوق اساسی شهروندان، آزادیهای مدنی، عدالت اجتماعی و برابری قومی و زبانی تأمین نشود، ادعای امنیت چیزی جز یک شعار سیاسی نخواهد بود. پدرام در پایان هشدار داد که تداوم سیاستهای تبعیضآمیز و سرکوبگرانه طالبان، شکافهای اجتماعی را عمیقتر کرده و آینده افغانستان را با چالشهای جدیتر روبهرو خواهد ساخت.
