عبدالغفور لیوال، سفیر پیشین افغانستان در ایران، در یادداشتی با اشاره به مطرحشدن زبان پشتو از سوی شهردار نیویارک، تأکید کرده است که احترام واقعی به این زبان تنها با یادکرد نمادین در بیرون از کشور تأمین نمیشود، بلکه باید در داخل افغانستان بهگونه بنیادی تقویت شود.
لیوال نوشته است که زبان پشتو زمانی جایگاه شایسته خود را بهدست میآورد که در مکتبها، دانشگاهها، مراکز پژوهشی، نهادهای رسمی، تجارت و رسانههای کشور حضوری فعال و مؤثر داشته باشد. به باور او، پشتو باید به زبان علم، دانش، فناوری و ارتباطات نوین تبدیل شود و ادبیات غنی و آثار ماندگار در این زبان تولید گردد؛ آثاری که توان ترجمه به زبانهای جهانی را نیز داشته باشند.
این دیپلمات پیشین تأکید کرده است که احترام به زبان پشتو در شهرهایی چون نیویارک و لندن زمانی تحقق مییابد که این زبان به ابزار تولید دانش و علم بدل شود، نه صرفاً بهعنوان یک نماد فرهنگی یاد شود. او افزوده است که اگر پشتو واقعاً زبان مادری دهها میلیون انسان است، باید صاحبان اصلی آن، بهویژه زنان و مادران امروز و فردا، فرصت آموزش و نقشآفرینی فعال در این زبان را داشته باشند.
لیوال هشدار داده است که در یک فرهنگ بسته، زبان مادری بهتدریج تضعیف و حتی نابود میشود. به گفته او، آموزههای نوین آموزشی نشان میدهد تنها زبانهایی زنده میمانند که کودکان آنها را از آغوش مادران باسواد به مدرسه، دانشگاه، بازار، سیاست، علم، هنر، سینما و رسانه گسترش دهند و آن را به زبان فناوری و دانش روز بدل کنند.
او در پایان تأکید کرده است که زبان پشتو با شعار، فریاد، توهین و خرافات تقویت نمیشود، بلکه راه تقویت آن اجرای عملی این اصل است: «دانش به زبان پشتو و زبان پشتو در خدمت دانش»
