در حالی که بحث امنیت افغانستان بار دیگر به صدر روایتهای رسانهای بازگشته، اظهارات چهرههای شناختهشده افغان، تصویرهای متفاوت و گاه متضادی از وضعیت این کشور ارائه میکند. راشد خان، ستاره نامدار کریکت افغانستان، در تازهترین گفتوگویش گفته است که افغانستان ناامن است و او نمیتواند با آرامش در جادهها رفتوآمد کند. این در حالی است که علی بلال، قهرمان مستر المپیا فیزیک جهان، پس از سفر به افغانستان تأکید کرده که امنیت جانی در این کشور تأمین شده و او بدون ترس در خیابانها قدم زده است.
این تفاوت آشکار در روایتها، پرسشهای زیادی را در مورد واقعیت امنیت افغانستان بهوجود آورده است: آیا افغانستان امن است یا ناامن؟ و چرا برداشتها تا این اندازه متفاوتاند؟
سیاسیون میگویند یکی از دلایل اصلی این اختلاف روایتها، تفاوت در تعریف «امنیت» است. برخی امنیت را صرفاً نبود جنگ و درگیری مسلحانه میدانند، در حالی که گروهی دیگر امنیت را مفهومی گستردهتر میبینند که شامل امنیت اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و روانی نیز میشود. به همین دلیل، ممکن است یک ورزشکار خارجی یا افغان مقیم خارج، امنیت جانی و نبود جنگ خیابانی را تجربه کند، اما شهروندان یا چهرههای دیگری، به دلیل محدودیتها، ترسهای اجتماعی یا تجربههای گذشته، احساس ناامنی داشته باشند.
این بحث در حالی مطرح میشود که یک بنیاد پژوهشی معتبر بینالمللی در گزارش تازه خود، افغانستان را در میان شش کشور ناامن جهان قرار داده است. بر اساس این گزارش، با وجود کاهش درگیریهای مسلحانه پس از به قدرت رسیدن طالبان، عواملی چون حکومتداری ضعیف، بحران شدید انسانی، فقر گسترده، بیثباتی سیاسی، افزایش جرایم خشن و موج مهاجرت، افغانستان را در پایینترین ردههای شاخص جهانی صلح قرار داده است.
مؤسسه اقتصاد و صلح تأکید کرده که ناامنی در افغانستان فراتر از جنگ تعریف میشود و شامل نبود خدمات اساسی، فروپاشی نظام صحی، محدودیتهای اجتماعی بهویژه علیه زنان، و احساس نبود آینده روشن در میان شهروندان است. به باور این نهاد، همین عوامل باعث شده افغانستان در کنار کشورهایی چون یمن، سودان و جمهوری دموکراتیک کنگو، در جمع ناامنترین کشورهای جهان قرار گیرد.
در مجموع، تفاوت روایتها از افغانستان بازتابی از چندلایه بودن مفهوم امنیت در این کشور است؛ جایی که ممکن است در برخی مناطق یا برای برخی افراد، امنیت جانی برقرار باشد، اما در سطح کلان، ناامنی انسانی، اقتصادی و اجتماعی همچنان زندگی میلیونها افغان را تحت تأثیر قرار داده است.
